AfD – czy niemiecka demokracja może przetrwać?

Abstrakt

 

W odpowiedzi na proces autokratyzacji wspierany przez reformy konstytucyjne w wielu państwach na całym świecie niemieckie reformy prawne z 2024 r. wzmocniły ochronę Federalnego Trybunału Konstytucyjnego przed ingerencją polityczną. Choć zmiany te zmniejszają ryzyko tzw. przejęcia sądu (court packing), są niewystarczające wobec rosnącego zagrożenia ze strony skrajnie prawicowej partii Alternatywa dla Niemiec (AfD). W związku ze wzrostem wpływów politycznych AfD autorzy opracowania skupili się na analizie konstytucyjnych mechanizmów dotyczących możliwości zakazu działalności tej partii, wskazując, że istnieją zarówno podstawy prawne, jak i potencjalnie wystarczający materiał dowodowy dla podjęcia takich kroków. Konieczne są również strategie długoterminowe – wzmocnienie edukacji obywatelskiej oraz rozwój konstytucjonalizmu opartego na kulturze demokratycznej. Wprawdzie Niemcy pozostają bardziej odporne niż inne państwa, np. Węgry czy Stany Zjednoczone, jednak pojawiają się też sygnały ostrzegawcze świadczące o osłabieniu kondycji tamtejszej demokracji. Bez proaktywnych działań ze strony nowego rządu przyszłość demokratycznego porządku w Niemczech jest niepewna.