Władza sądownicza i demokracja

Abstrakt

W artykule postawiono pytanie, w jaki sposób sądy sprawujące kontrolę konstytucyjności prawa (judicial review) utrzymują legitymację swojej władzy. Punktem wyjścia jest założenie, że budują one kapitał zaufania społecznego poprzez wydawanie orzeczeń społecznie aprobowanych, który następnie mogą okazjonalnie wykorzystywać do uzasadniania orzeczeń mniej popularnych. Autor zastanawia się, jak sądom wyposażonym w judicial review udaje się ta sztuka przetrwania. W tym celu wyróżnia kilka fundamentów sukcesu tych sądów: federalizm, trójpodział władzy, niezależność sądownictwa, zawody prawnicze i konstytucyjne prawa podmiotowe. Ponadto argumentuje, że nawet jeśli każdy sąd wyposażony w kompetencje judicial review nie zawsze opiera swój sukces na koniecznej obecności wszystkich tych fundamentów, a ich konfiguracja może się różnić w zależności od konkretnego przypadku, to sukces kontroli konstytucyjności prawa zawsze jest zakorzeniony i budowany w sądowej niezależności jako warunku koniecznym. Na koniec postawiono tezę, że w ostateczności judicial review ma szansę przetrwać jedynie wtedy, gdy sąd sprawujący tę kontrolę będzie potrafił wykazać się wystarczającą mądrością i strategicznym zrozumieniem wagi niepodważania w sposób zbyt daleko idący wyborów większościowego ustawodawcy. Umiejętność ta ma jednak charakter polityczny, a zatem nie poddaje się wcześniejszemu skalibrowaniu ani precyzyjnemu obliczeniu.