Uniwersyteckie Czasopisma Naukowe„Polski moment” i kryminologiczne aspekty ONZ-owskiego rządu prawa
DOI:
https://doi.org/10.26881/gsp.2025.4.11Słowa kluczowe:
korupcja, pomoc rozwojowa, przestępczość zorganizowana, rządy prawa, Narody ZjednoczoneAbstrakt
W ramach międzynarodowej pomocy rozwojowej (1948–2010) praworządność, legitymizowana przez Kartę Narodów Zjednoczonych oraz Powszechną Deklarację Praw Człowieka, nie stała się dominującym motywem przewodnim tej pomocy. Jej obecność jest jeszcze mniej widoczna w XXI w., gdyż na przełomie pierwszej i drugiej dekady tego stulecia rozpoczął się ogólny proces erozji praworządności na świecie. ONZ może odgrywać wiodącą rolę w przeciwdziałaniu temu zjawisku. Najnowsze badania empiryczne sugerują, że erozja wynika z odgórnego osłabienia mechanizmów kontroli i równowagi władz. Wymaga to przeciwdziałania bezkarności sprawców nadużyć władzy oraz podejrzanych o przestępstwa. Na tle polskich i zagranicznych doświadczeń w przywracaniu praworządności w celu zwalczania tradycyjnej i politycznej przestępczości zorganizowanej oraz korupcji na świecie artykuł prezentuje komplementarne/oddolne sposoby rekultywowania praworządności w międzynarodowej pomocy rozwojowej, oparte na definicji ONZ.
Downloads
Bibliografia
A/RES/73/195, Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration, 19 December 2018, https://bit.ly/40VMbZx [accessed: 2025.05.10].
Becoming #GenerationRestoration. Ecosystem Restoration for People, Nature and Climate, UNEP, Nairobi 2021, https://bit.ly/41bjKHp [accessed: 2025.05.10].
Brazys S., Vadlamannati K.C., Aid curse with Chinese characteristics? Chinese development flows and economic reforms, “Public Choice” 2021, vol. 188, no. 3–4, pp. 407–430.
Camdessus M., Wyzwania i prognozy, Warszawa 2019.
Carothers T., Hartnett B., Misunderstanding democratic backsliding, “Journal of Democracy” 2024, vol. 35, no. 3, pp. 24–37.
Ciżewska-Martyńska E., Reading Tocqueville in Poland, “Leggere Tocqueville” 2023, no. 6, pp. 85–102.
Criminal association, https://bit.ly/4ffrWus [accessed: 2025.05.10].
Dahrendorf R., Reflections on the Revolutions in Europe, New York 1999.
Ding H. et al., Roots of Prosperity: The Economics and Finance of Restoring Land, Washington, DC 2018.
Duelholm N., New Polish PM sees return to Christian roots as only way to stop Europe’s decline, “Lifesitenews” 14 December 2017, https://bit.ly/3dobkkZ [accessed: 2025.05.10].
Finkel E., Gehlbach S., The Tocqueville Paradox: When Does Reform Provoke Rebellion?, “Social Science Research Network” 4 November 2018.
Flanagan T., Machiavelli and History: A Note on the Proemium to Discourses II, “Renaissance and Reformation” 1971, vol. 8, no. 2, pp. 79–81.
Friedrichs D.O., Transnational crime and global criminology: Definitional, typological, and contextual conundrums, “Social Justice” 2007, vol. 34, no. 2(108), pp. 4–18.
GA/12641, United Nations adopts ground-breaking Pact for the future to transform global governance, 2 October 2024, https://bit.ly/3UYg0EX [accessed: 2025.05.10].
Gadomski W., Francuski ekonomista: Nie zatrzymamy migracji, “Gazeta Wyborcza” 19 January 2019, https://bit.ly/43HLvXa [accessed: 2025.05.10].
Gardiner R., Part II. Interpretation applying the Vienna Convention on the Law of Treaties [in:] Treaty Implementation, ed. R. Gardiner, 2nd ed., Oxford 2015.
Gorizontov L.J., Paradoksy impierskoj polityki: poljaki w Rossii i russkije w Polsze (XIX – naczało XX v.), Moskva 1999.
Heckman J.J., The case of investing in disadvantaged young children [in:] Big ideas for children: Investing in our nation’s future, Washington 2008.
Intersections, Building blocks of a global strategy against organized crime, Geneva 2024.
Magyar B., Hungary. Anatomy of a Mafia State. Is this the future that awaits Poland?, transl. E. Sobolewska, foreword by R. Markowski, Warszawa 2018.
Magyar B., Madlovics B., A Concise Field Guide to Post-communist Regimes. Actors, Institutions, and Dynamics, Vienna 2022.
Miolene E., Are USAID localization results even worse than reported?, “Devex” 20 June 2024, https://bit.ly/3zOBpcf [accessed: 2025.05.10].
Miolene E., Why is localization surging in some countries and stalling in others?, “Devex” 26 August 2024, https://bit.ly/3Z4lyAU [accessed: 2025.05.10].
Money laundering, “Europol”, https://bit.ly/3WtE43R [accessed: 2025.05.10].
Multiannual Development Cooperation Programme 2021–2030. Solidarity for Development, Warsaw 2021, https://bit.ly/3zRyBef [accessed: 2025.05.10].
Nodzyńska P., Razem Party: MP Matysiak has undermined our trust. And we used to say “Paulina, it’s a bad idea”, “Gazeta Wyborcza” 3 January 2024, https://bit.ly/4dbSiM6 [accessed: 2025.05.10].
Nowak A., Powrót “Imperium zła”. Ideologie współczesnej Rosji, ich twórcy i krytycy, Kraków 2024.
Pocock J.G.A., Machiavellian Moment, Princeton 1975.
Redo S., For the Rule of Law: Action-oriented comments on the ‘shocking’ judgment in the Case N.D. and N.T v. Spain [in:] O wolność i prawo. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Rzeplińskiemu, eds. B. Błońska et al., Warszawa 2022, https://bit.ly/3KBXTyE [accessed: 2025.05.10].
Redo S., On the Dialogues in Hell between Machiavelli and Montesquieu from the perspective of climate change, migration, and the rule of law [in:] idem, The Rule of Law in Retreat. Challenges to Justice in the United Nations World, Lanham, Md. 2022.
Redo S., On education in the global Culture of Lawfulness [in:] Advancing Culture of Lawfulness: Towards the Achievement of the 2030 Agenda, eds. E. Pływaczewski, S. Redo (Special issue – “Białostockie Studia Prawnicze” 2018, vol. 23, no. 3), pp. 27–42.
Redo S., Whose rule of law and order? [in:] Reinvigorating the United Nations, eds. M. Kornprobst, S. Redo, London 2024, pp. 57–79.
Rousseau J.-J., Considerations on the Government of Poland, and on its Projected Reformation [in:] Collection complet des oeuvres, Geneva, 1780–1789, vol. 1, no. 4, online edition www.rousseauonline.ch, version of 7 October 2012.
Schloenhardt A. et al., UN Convention against Transnational Organized Crime. A Commentary, Oxford 2023.
Sherman L.W. et al., Preventing Crime: What works, what doesn’t, what’s promising: A report to the United States Congress, Washington, D.C. 1997.
Słupik T., Tocqueville and the Problems with the Nature of Democracy, “Horyzonty Polityki” 2020, vol. 11, no. 34, pp. 67–86.
Strauss L., What is Political Philosophy and Other Studies, Chicago & London 1988.
Summit of the Future Outcome Documents, Pact for the Future, Global Digital Compact and Declaration on Future Generations, New York 2024.
de Tocqueville A., Democracy in America, London 1998.
Verdone M., Seidl A., Time, space, place, and the Bonn Challenge global forest restoration target, “Restoration Ecology” 2017, vol. 25, no. 6, pp. 903–911.
World Bank, Meta glossary, https://bit.ly/4bZEfZh [accessed: 2025.05.10].
Ziemska U., Wydawnictwo Ordo Iuris trafiło na listę punktowanych wydawnictw naukowych. Jak wydawnictwa UJ i UW, “Gazeta.pl” 11 November 2020, https://bit.ly/2JKnDx1 [accessed: 2025.05.10].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Gdańskie Studia Prawnicze
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
