Zrewidowane ramy badawcze nad reformą efektywności – refleksje na podstawie literatury dotyczącej sądów karnych niższej instancji w Anglii i Walii

Abstrakt

W artykule zaproponowano ramy teoretyczne, które mają ułatwić badaczom orientację w literaturze poświęconej reformom wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych ukierunkowanym na efektywność. Analiza koncentruje się na istotnych raportach Le Vaya, Aulda i Levesona dotyczących reform funkcjonowania niższych sądów karnych w Anglii i Walii. Autorzy wskazują, że historycznie pojęcie efektywności było w literaturze ujmowane w sposób niejednoznaczny i często sprzeczny, co utrudniało rozróżnienie stanowisk jej zwolenników i krytyków. Odwołując się do wspomnianych raportów, a także nowszych prac uzupełniających, opracowanie poddaje krytycznej analizie teoretyczny wkład Chase’a, Packera i Macdonalda. Na tej podstawie autorzy przedstawiają zrewidowane ramy typologiczne, mające na celu uporządkowanie rozproszonej i często mylącej literatury dotyczącej efektywności w wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych. W ramach tej typologii wyróżniono cztery sposoby konceptualizacji efektywności: (1) oparte na referencie, (2) normatywne, (3) oparte na typie idealnym oraz (4) abstrakcje wyższego rzędu. Choć pierwsze trzy typy okazują się użyteczne w badaniach nad reformami polityki karnej, autorzy wskazują na ograniczenia związane z nadmiernie abstrakcyjnymi ujęciami efektywności. Artykuł kończy się wnioskiem, że zaproponowane ramy analityczne mogą zostać twórczo wykorzystane również przez badaczy spoza obszaru studiów społeczno-prawnych i kryminologii, do analizy reform opartych na wartościach społecznych.