Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweSerce psa. Liminalna ontologia bardo w optyce posthumanizmu kenotycznego
DOI:
https://doi.org/10.26881/kg.2025.2.06Słowa kluczowe:
Serce psa, widzenie, buddyzm, bardo, mistyka, apofaza, postsekularyzm, kenosis, posthumanizmAbstrakt
W niniejszym artykule proponuję wykładnię buddyjskiej fenomenologii bardo w ujęciu postsekularnym, aby wykazać, że eksperymentalna forma eseju dokumentalnego Laurie Anderson Serce psa stanowi wizualno-akustyczne odzwierciedlenie tego mistycznego, apofatycznego procesu. Reżyserka, przekładając percepcję bardo na medium filmu, obrazuje „widzenie wewnętrzne”, w którym porusza się pomiędzy rejestrem życia i rejestrem śmierci, światem człowieka i światem zwierzęcia, jawą i snem, świadomym i nieświadomym. Co jednak najważniejsze, film Anderson można według mnie odczytać w kluczu transpozycji elementów myśli buddyjskiej na współczesny dyskurs myśli zachodniej, który określam jako postsekularny, kenotyczny posthumanizm. W tej perspektywie wybrane rozpoznania buddyzmu podlegają reinterpretacji.
Downloads
Bibliografia
Braidotti R., Po człowieku, tłum. J. Bednarek, WN PWN, Warszawa 2014.
Braidotti R., Transpositions. On Nomadic Ethics, Polity Press, Cambridge 2006.
Derrida J., Wiara i wiedza, tłum. M. Kowalska, w: Religia. Seminarium na Capri prowadzone przez Jacquesa Derridę i Gianniego Vattimo, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.
Didi-Huberman G., Przed obrazem. Pytanie o cele historii sztuki, tłum. B. Brzezicka, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.
Eckhart Mistrz, Dzieła wszystkie, tłum. W. Szymona, W drodze, Poznań 2013.
Jan od Krzyża, Dzieła. Droga na górę Karmel. Noc ciemna, tłum. B. Smyrak, Wydawnictwo Karmelitów Bosych, Kraków 2004.
Nagardżuna, Filozofia pustki i współzależnego wyłaniania, tłum. A. Przybysławski, Marek Derewiecki, Kęty 2014.
Padmasambhava, Tybetańska księga umarłych, tłum. I. Kania, Wydawnictwo A, Kraków 2013.
Rilke R.M., Elegie duinejskie. Sonety do Orfeusza, tłum. A. Lam, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2011.
Rinpocze T.W., Tybetańska joga snu i śnienia, tłum. J. Grabiak, Rebis, Poznań 1999.
Sarbiewska J., „Biały kamyk” epifanii. Postsekularna mistyka Bez-gruntu i jej filmowe manifestacje, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2021, nr 3, s. 136–139.
Sarbiewska J., Wszystko, co straszne, pragnie naszej miłości. „Inny” posthumanizmu w ujęciu (post)sekularnym, „Kwartalnik Filmowy” 2018, nr 101–102, s. 197–202.
Śantidewa, Przewodnik na ścieżce bodhisattwy. Bodhisattvacaryavatara, tłum. W. Czapnik, J. Sieradzan, Phowa, Kraków 1992.
Van Eeden F., A Study of Dreams, „Proceedings of the Society for Psychical Research” 1913, vol. 26, ss. 431–461.
