Sens etyczny teorii wiecznego powrotu w filozofii F. Nietzschego: esej niedokończony

Abstract

Artykuł skupia się na mniej branych pod uwagę aspektach teorii Friedricha Nietzschego, do jakich należy wątek czasowy: czas naszej ludzkiej egzystencji. Stąd wyjściowe założenie: jeśli czas byłby nieskończony, czy byśmy poczynili te same wybory, których dokonaliśmy w przeszłości. Tutaj wszystko opiera się na czasie, który jest aksjomatem. Można to porównać do imperatywu kategorycznego Kanta, w formule prawa moralnego, który opiera się na czystym rozumie.

Natomiast aby egzekwować Nietzscheański nakaz, nie wystarczy czysta racjonalność. Zgodnie z nim, trzeba czegoś więcej, nie znosić biernie to, co nieuchronne, ale chcieć powtarzać, pragnąć powtarzać i kochać to nieskończoną liczbę razy. Ideałem jest tu „miłość losu”. Tzw. Nietzscheański nihilizm nie jest nihilizmem sensu stricte. „Amor fati” zawiera silnie wolicjonalny i emocjonalny, niezwykle osobisty element, i wcale nie prowadzi do pogardy tym, co „niższe”, oczerniania słabości czy odrzucania jej, a raczej polega na akceptacji tego, co słabsze i próbie zmiany tego.

„Nadczłowiek” to nie po prostu władca, to przede wszystkim mędrzec, który decyduje, co zmienić można, a czego nie, uczy przede wszystkim tego rozróżnienia. Tylko, de facto, jeśli weźmiemy pod uwagę ciężar, jaki owa „miłość losu” nakłada, jej naglący charakter, nie każdy może, a na pewno nie ma dość sił, by to uczynić. W związku z tym teoria przewartościowania wszystkich wartości na rzecz woli mocy rzuca dodatkowe światło na moralność. Mądrość Zaratustry polega na respektowaniu porządku rzeczy, wiecznego powrotu tego samego i deklaracji „Tak, tego właśnie chcę.”