„Najwyższe góry pochodzą z morza”. Postsekularny „most”pomiędzy bytami: doświadczenie cierpienia w mistycznej optyce via negativa

Abstrakt

Podjęcie problematyki cierpienia w ujęciu filozoficznym, teologicznym czy religioznawczym otwiera ocean egzegetycznych możliwości. Znane w filozofiach i religiach Zachodu i Wschodu wykładnie cierpienia pochodzą z różnych porządków poznawczych: poziomów doświadczenia, świadomości i rejestrów ontologicznych. W niniejszym tekście będzie mnie interesować postsekularna perspektywa dwóch wymiarów via negativa: cierpienia związanego z doświadczeniem mistycznym człowieka, w którym dokonuje się boska przemiana jego widzenia/jaźni/bytu, oraz cierpienia zwierząt, ich niemego krzyku. Biorąc na warsztat doświadczenie mistyki chrześcijańskiej (a konkretnie: nadreńskiej i karmelitańskiej) oraz mistyki buddyjskiej (a konkretnie: linię przekazu mahayany związaną z ideałem bodhisattwy), sprawdzam, czy ból oczyszczenia i wzrostu oraz ból brania na siebie w geście transformującej miłości i współodczuwania (kenosis i bodhisattwa), charakterystyczny dla transcendentnego kierunku rozwoju ducha ludzkiego i związany z jego wolnością, ma coś do zaproponowania milczącemu skandalowi cierpienia zwierząt, którym wydaje się zawiadywać łańcuch determinizmu. W dekonstrukcyjnym duchu mistyki apofatycznej proponuję przerzucenie mostu pomiędzy bytami.